تبلیغات
پاسخگویی به شبهات دینی روز - خانواده و روابطِ همسران از دیدگاه حضرت امام رضا(ع)
 
پاسخگویی به شبهات دینی روز
درباره وبلاگ


اللّهُمَّ کُنْ لِوَلِیِّکَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُکَ عَلَیْهِ وَعَلى آبائِهِ فی هذِهِ السّاعَةِ وَفی کُلِّ ساعَةٍ وَلِیّاً وَحافِظاً وَقائِدا ‏وَناصِراً وَدَلیلاً وَعَیْناً حَتّى تُسْکِنَهُ أَرْضَک َطَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فیها طَویلاً .
به امید آن روز ان شاء الله
شماره تماس با ما:09191718677
شماره تلفن تماس:09333861806

مدیر وبلاگ : سید محمد ظاهر محمدی
نظرسنجی
به دنبال چه مسایلی از دین هستید؟







پیمانى پاك‏
تشكیل خانواده در اسلام، مسئله‏اى حیاتى و برنامه‏اى عالى است كه اگر چه برمبناى مقررات و قوانین قرآنى، روایى و شرعى جامه عمل مى‏پوشد امّا نخستین مایه‏هاى آن بصورت غریزه، محبّت، عاطفه و اشتیاق متقابل زوج به اراده‏ى حكیمانه حضرت بارى تعالى در نهاد انسان قرار داده شده است. ایجاد آرامش و مودت بر اثر ازدواج از نشانه‏هاى لطف خداوند مى‏باشد.(1)
به علاوه محكم‏ترین و برترین برنامه براى جلوگیرى از گناه و صیانت جامعه و نجات دادن نسل جوان از سقوط در باتلاق منكرات، ابتذال و فحشاء، ازدواج مى‏باشد. براین اساس در مرحله اوّل بر والدین، اقوام و نهادهاى ذیربط واجب است كه نسبت به ایجاد مقدمات این سنت الهى و حركت پسندیده اقدام كنند و با دستان خویش با ساده‏ترین روش زمینه پیمانى پاك را فراهم آورند. در مرحله بعد بر پسران و دختران است كه بناى زندگى و سعادتمندانه‏اى را به دور از تكلّفات و با اجتناب از شرایط سخت برپا نمایند. البته این موضوع با مقدماتى انجام مى‏پذیرد.


پژوهش پیرامون همسر دلخواه‏
تشكیل كانونى به نام خانواده اهمیت شایان توجهى دارد زیرا براى هر كسى یك بار در طول زندگیش این فرصت پیش مى‏آید و هر كدام از دختر و پسر مى‏خواهد براى خود شریكى در مسیر زندگى خویش برگزیند كه تا پایان عمر با وى خواهد بود و از همه اسرار و رموز او باخبر خواهد گردید. شریكى كه مادر فرزندان، و مربّى كودكان است و یا آن كه پدر و مسؤول و مدیر خانواده است و در صورت انتخاب درست، به اعتبار، عزت و آبروى طرفین افزوده خواهد شد، بنابراین عقل و برهان چنین قضاوت مى‏كند كه درباره‏ى همسر آینده باید بررسى هایى بعمل آورد. از این جهت حضرت امام رضا(ع) فرموده‏اند: «النكاحُ رِقٌ فاذا انْكَحَ اَحَدُكُمْ ولیْدةً فَقَدْ ارقّها فلْینْظُرْ اَحَدَكُمْ لِمَنْ یَرُقُّ كریمته.»(2)
براساس این روایت نورانى كسى كه دختر خویش را شوهر مى‏دهد در واقع او را از حوزه ى اختیار خویش بیرون مى‏آورد و در اختیار دیگرى قرار مى‏دهد بنابراین باید خانواده‏ها بررسى كنند كه دختر خویش را به چه كسى مى‏دهند و پاره‏اى از حیات خود و محصول تلاش‏ها، تربیت‏هاى خویشتن را به دست چه فردى مى‏سپارند. بنابراین دختر و پسر قبل از ازدواج باید از روحیات، عادات، اخلاق و سلامت فیزیكى و روانى یكدیگر در حد ضرورت باخبر باشند. از این جهت است كه رسول اكرم (ص) تأكید نموده‏اند با افراد داراى حسب و نسب وصلت كنید زیرا تمامى خصال و صفات والدین به فرزندان انتقال مى‏یابد.(3) خانواده‏ها مراقب باشند دختر با ایمان خود را به جوانى كه اهل حق و حقیقت نمى‏باشد و خود در باتلاق انحراف دست و پا مى‏زند ندهند و براى جوان پاك خود دخترى را كه به ارزش‏ها و فضایل پشت پا زده است انتخاب نكنند. حضرت امام رضا(ع) مسلمانان را از وصلت با شرابخواران نهى كرده‏اند: «و ایّاكَ انْ تُزَوَّجَ شارِبَ الَخَمْر فان زَوَّجْتهُ فكانما قَدّتْ الى الزّنا؛(4) اجتناب كن از این كه دختر خود را به شرابخوارى بدهى كه اگر او را به چنین تبهكارى شوهر دهى گویا آن كه آن پاكدامن را به زنا داده‏اى؟!» آرى آن كه پاى بند واجبات الهى نمى‏باشد و از ارتكاب فسق و فجور پروا ندارد و از حسنات اخلاقى بى بهره است نباید به عنوان همسر آینده برگزیده شود زیرا بنا به فرمایش ائمه هدى آثار حرام و گناه در نسل آشكار مى‏گردد.(5)

مراسم عروسى‏

آداب و رسوم عقد و عروسى باید توأم باوقار، حفظ كرامت و شخصیت و به دور از هرگونه محرمات و عوامل محرّك شهوات باشد تا رحمت الهى را جلب كند و عاملى براى عمل گردیدن بركات آسمانى گردد. در فرهنگ اسلامى تأكید بر این است كه این مراسم بهتر است شب هنگام برگزار شود چنانچه عروسى حضرت زهرا(س) در هنگام شب انجام گردید. رسول خدا(ص) توصیه نمودند دختران عبدالمطلب و زنان مهاجر و انصار شب عروسى حضرت فاطمه بدنبال آن بانوى بزرگوار حركت كنند، شادى نمایند، شعر بخوانند و ذكر الله اكبر و الحمدلله بر زبان جارى سازند و از چیزى كه خداوند بر انجام آن رضایت ندارد پرهیز كنند. حضرت امام رضا(ع) با الهام از بیانات رسول اكرم (ص) و تأسّى بر سیره و سنّت جدّش و جدّه‏اش فرموده‏اند: «مِن السّنةِ التّزویج باللّیل لأنَّ اللّه جَعَلَ اللیل سكَناً و النساء انما هُنَّ سُكن؛(6) عروسى در شب هنگام روش رسول خدا است زیرا خداوند شب را مایه آرامش قرار داده است و زن هم موجب تسكین روحى است.» این حدیث یك نكته مهم را كه جنبه روان‏شناسى دارد مطرح مى‏كند زیرا معمولاً شب هنگام آدمى از فشارهاى روانى كمترى برخوردار است و روح آدمى فراغت بهترى دارد و براى انجام برنامه‏هاى فرح بخش مهیّاتر است و اصولاً افراد خسته و افسرده و دچار مرارت نمى‏توانند مسرور و شادمان باشند. همچنین مطابق آیه قرآن: «و جعلنا اللیل لباساً»(7) شب پوششى است بر اندام زمین و موجوداتى كه بر روى آن زیست مى‏كنندو انسان‏ها با فرا رسیدن شب مى‏توانند فعالیت‏هاى فرساینده را تعطیل كنند و روح خسته را آرام نمایند و با این وصف نه تنها عروس و داماد بلكه میهمانان با فراغت خاطر در مراسم مذكور حضور مى‏یابند زوجین نیز در پایان این برنامه با خوابیدن به آسایش لازم دست مى‏یابند و در سحرگاهان به عنوان بهترین وقت براى عبادت و ذكر به راز و نیاز با محبوب مى‏پردازند.
غذا دادن به میهمانان نیز در فرهنگ اسلامى استحباب فوق العاده‏اى دارد و رسول اكرم (ص) یكى از موارد ولیمه دادن راموقع عروسى دانسته‏اند البته به فرمایش آن حضرت دعوت شدگان نباید براى رفتن به این مراسم شتاب كنند زیرا یادآور دنیاو زندگى ظاهرى است.(8) حضرت على بن موسى الرضا(ع) فرموده‏اند: «مِنَ السّنّةِ اِطْعامُ الّطعام عند التّزویج»(9) یعنى از سنت پیامبر اكرم (ص) طعام دادن هنگام ازدواج است.

پرداخت مهریه‏
خانواده عروس و داماد بنا بر عُرف جامعه و سنت‏هاى محلى و رعایت موازین شرعى و ارزشى باید در حدى بدور از افراط وتفریط در مسئله مهر و صداق توافق كنند. البته امساك از رسانیدن صداق به صاحب آن حرام و گناه است. رسول اكرم (ص) فرموده‏اند:مهریه زن باید به او مسترد گردد و كسى كه از پرداخت آن امتناع نماید، به اندازه ى حقّ زن، در روز قیامت از حسنات او بر مى‏دارند و در پرونده‏ى همسرش قرار مى‏دهند و چون كار نیكى به اندازه‏ى ترمیم حقوق زن باقى نماند به گناه پیمان شكنى او را به سوى آتش مى‏برند زیرا هر عهد و پیمانى مسؤولیت دارد، هشتمین فروغ امامت در این باره مى‏فرمایند: «انَّ اللّه تعالى غافِرُ كُلّ ذنبِ الّا مَنْ جَحَدَ مهْراً أواغتَصَب أجیراً اجْرته او باع رجُلاً حُرّاً؛(10) حضرت رضا (ع) از پدران بزرگوارش از رسول خدا(ص) روایت كرده‏اند خداوند متعال هر گناهى را مورد آمرزش قرار مى‏دهد مگر گناه انكار مهر زن یا غصب دستمزد اجیر یا فروش انسان آزاد.» البته از جانب پیامبر و عترت او خطاب به زنان با كرامت توصیه شده است: اگر زمینه مناسبى در خصوص بخشیدن مهر خود به شوهر مشاهده كنند از این خصلت عالى كه بیانگر جود و كرم و نشانه سخاوت و بزرگوارى است چشم پوشى نكنند.

نظافت و آراستگى‏
در منابع اسلامى آمده است خداوند زیبا آفرین جمال و زیبایى را دوست دارد و مى‏خواهد آثار این نعمت را در بندگان خود ببیند و چون بانوان مظهر این صفت هستند زینت برایشان زیبنده‏تر است البته در مسایل خانواده دستورات براى نظافت و آراستگى ظاهر و ایجاد جذبه، متقابل است و این فكر كه مرد نیازى به زینت ظاهر و رعایت نظافت ندارد، مورد قبول نمى‏باشد چنانچه حضرت امام رضا(ع) مى‏فرمایند: «لقد ترك النساء العّفة لترك ازواجهن التهیة لهُنّ ؛(11) چه بسا كه بى توجهى مرد به آراستگى ظاهر سبب گردد كه زن از پاكدامنى فاصله بگیرد (و این فضیلت عفت را از دست بدهد) حضرت امام رضا (ع) تأكید فرموده‏اند: «من اخلاق الانبیاء التّنظُفُ ؛(12) پاكیزگى از خلق و خوى انبیاست.»
با توجه به این روایت زن و شوهر باید طهارت و پاكیزگى در بدن، لباس و حتى منزل و لوازم آن را مورد مراعات قرار دهند و در این زمینه مرد باید به همسرش كمك كند و بر زن هم لازم است با رعایت نظافت در امور خانه و آراستگى ظاهر موجبات خشنودى پروردگار و شادمانى همسر خود را فراهم كند تا از این راه سلامت روحى و روانى خانواده تأمین گردد آنان باید به این معنا توجه داشته باشند كه گام نهادن در این قلمرو با ثواب توأم است و نوعى عبادت به حساب مى‏آید. حضرت امام رضا(ع) از پدران بزرگوار خود روایت نموده‏اند: «زنان بنى اسرائیل از عفت و پاكى دست برداشتند و این مسئله هیچ سببى نداشت جز آن كه شوهران آنان، خود را نمى‏آراستند. سپس آن حضرت افزودند: انّها تشتهى منك مثل الّذى تشتهى منها؛(13) (زن هم از مرد همان انتظارى را دارد كه مرد از او دارد) از آن سوى زن مجاز نمى‏باشد براى غیر شوهر آرایش كند. رسول اكرم (ص) از این كه زن در خارج خانه لباس جذّاب بپوشد به صورتى كه نظر دیگران را به سوى خود جلب نماید، نهى فرموده و از این كه زیور با خود بردارد منع كرده‏اند.

امنیت روانى و اطمینان قلبى‏
وقتى آرایش و پیرایش براى یكدیگر صورت گیرد علاوه بر ایجاد روابط پسندیده ى اخلاقى و روانى و ازدیاد عواطف قلبى موجبات اطمینان زوجین نسبت به هم را پدید مى‏آورد و این كه هر دو به این باور برسند كه تمامى علاقه و ارادت خویش را در راه رضایت هم بكار گیرند. اینجاست كه نه زن به مردى غیر از شوى خویش نظر خواهد داشت و نه مردى نسبت به زن دیگرى اندیشه مى‏نماید و امنیتى كه از این رفتار متقابل بدست مى‏آید همه ى ابعاد زندگى زن و مرد را تحت پوشش قرار مى‏دهد و هر گونه بدبینى و بى اطمینانى در روابط خانوادگى را محو مى‏كند و بدین گونه پایه‏هاى نظام خانواده بر اساس حُسن روابط و سلامت روحى استوار خواهد شد و این همان است كه قرآن مى‏فرماید: «هُنّ لباسٌ لَكُمْ و انتم لباسٌ لَهُنّ ؛ یعنى در واقع هر كدام حافظ امنیت دیگر و مایه ى زینت و افتخار همسر مى‏گردد.» كلینى در فروع كافى این حدیث را از امام رضا(ع) نقل مى‏كند: «عن ابى الحسن على بن موسى الرضا قال ما افاد عبد و فائدة خیراً من زوجة صالحة اذا رآها سرّته و اذا غاب عنها حفظته فى نفسها وماله»(14) یعنى از حضرت رضا روایت شده كه ایشان فرمودند:هیچ فایده‏اى به كسى نمى‏رسد بهتر از این كه برایش بانویى باشد كه نگاه كردن به او و مصاحبت با او موجب شادمانى همسر باشد و در غیاب شوهر امانت دار و حافظ حریم خویش و خانواده و اموال شوهر است. از آن جهت كه مسؤولیت امنیت روانى خانواده برعهده زن است و كلیدهاى عاطفه و رموز ایجاد روابط قلبى بدست اوست از این جهت اسلام از زن انتظارى متناسب با این جایگاهش دارد و در واقع چون سعادت و شقاوت خانواده به بانوى خانه وابسته است در روایات ائمه هدى بالاترین زینت و نهایت سعادت براى مرد، برخوردارى از همسرى شایسته، معرفى شده است.

جایگاه خانواده‏
خانواده هسته ى نخستین تشكیل ساختمان جامعه به شمار مى‏رود و عواملى چون عشق و محبت و عاطفه را در وجود انسان‏ها ریشه دار مى‏نماید. با رعایت موازین ارزشى اسلامى زندگى خانوادگى شكوفا مى‏گردد و آیین اسلام حقوقى براى اعضاى آن بوجود مى‏آورد كه با مراعات و اجراى آن، صفا و صمیمیت چون چشمه‏اى جوشان در خانواده جارى مى‏گردد.در حضور مناسبات اخلاقى و روابط بین اعضاى خانواده حضرت امام رضا(ع) یك اصل كلّى، جالب و داراى پیامى روان شناختى را مطرح مى‏فرمایند: «اجْعلْ مُعاشرَ تَكَ مَعَ الصغیرو الكبیر؛(15) یعنى برخورد خود را با افراد كوچك و بزرگ زیبا و نیكو گردان» كه این اصل در حُسن معاشرت و بهبودى آن تأثیرى فراوان دارد، این سخن مى‏تواند برگرفته از فرمایش رسول اكرم (ص) باشد كه مى‏فرمایند: «خیركم خیركم لاهله و انا خیركم لاهلى :(16) بهترین شما كسى است كه براى اهل خانه‏اش نیكو باشد و من نیكوترین شما براى خانواده‏ام هستم. مرد خانه حقّ ندارد به هر دلیلى ارتباط با همسر خویش را بیش از چهار ماه ترك نماید فكر این كه زن به ترك آن راضى باشد یا اینكه براى مرد مسافرت واجبى و لازمى چون حج و كسب معاش پیش آید، این كه چنین آمیزشى حاوى خسرانى غیر قابل جبران باشد. گروهى به محضر حضرت امام رضا(ع) آمدند و عرض كردند: اى پسر رسول خدا(ص) مردى زنى جوان دارد و چون مصیبتى متوجه‏اش گردیده، مدت چند ماه و بلكه یك سال است كه ارتباط با همسر خویش را ترك كرده است البته این كار به دلیل اذیت، آزار و انتقام نبوده بلكه به علت اندوه و افسردگى خاطر از این معاشرت اجتناب كرده است. آیا با این عمل عصیان و ترك گناهى مرتكب شده است. امام فرمودند: بلى، ترك این ارتباط بیش از چهار ماه گناه دارد.(17)

ابراز محبت و ایجاد مودت‏
اصل محبت را خداوند در قلب زن و شوهر قرار مى‏دهد و بر آنان است كه این نعمت باطنى و حالت قلبى را كه موجب آرامش زندگى و صفا و پاكى است بوسیله جانبدارى از هم، گذشت و فداكارى، خوش اخلاقى، توقع در اندازه و ظرفیت لازم، حفظ شئون و شخصیت طرفین و اجتناب از بگو مگوهاى بیهوده حفظ كنند و از عواملى كه به محبت و عاطفه خلل وارد مى‏نماید بپرهیزند زیرا تبدیل این عاطفه و شوق به كینه و نفرت و بغض در صورتى كه ملاك شرعى و عقلى در كار نباشد مبدل نمودن نعمت به نقمت و بلاست و خود نوعى ناسپاسى به شمار مى‏آید البته به فرمایش حضرت امام رضا(ع) دل‏ها را رغبت و نفرت و نشاط و سستى مى‏باشد، هنگامى كه دل میل و اقبال مى‏كند بینش و ادراك دارد و زمانى كه بى میل است افسرده و ناتوان مى‏باشد از این روى هنگامى كه درون با نشاط توأم مى‏باشد باید دل‏ها را بكار گرفت و زمانى كه حالت سستى و رخوت دارد باید آن را رها كرد تا توان و آرامش خود را بازیابد.(18)
زن و شوهر در روابط عاطفى با یكدیگر باید این بیان گُهربار امام رضا(ع) را در نظر گیرند كه مى‏فرمایند: اگر مؤمنى خشمگین شود عصبانیت، وى را از طریق حق بیرون نمى‏برد و اگر شادمانى یابد این خرسندى وى را دچار باطل نمى‏سازد و چون به اقتدارى مى‏رسد بیشتر از آنچه حق دارد، نمى‏گیرد.(19) حضرت امام رضا(ع) در سیره ى عملى خویش در جهت تقویت عواطف و تكریم شخصیت حاضران در خانه و در جمع معاشرین این گونه بودند. ابراهیم بن عباس مى‏گوید: هرگز شخصیتى برتر از امام رضا(ع) ندیدم، هرگز پاى خویش را در مقابل همنشین خویش دراز نمى‏نمود و پیش از او تكیه نمى‏داد. به خدمتگزاران دشنام نمى‏گفت، صدایش به خنده بلند نمى‏شد و همواره با غلامان و زیردستان خود كنار سفره ى غذا مى‏نشست.(20) حضرت امام رضا(ع) اعتقاد داشتند: اگر نسبت به كسى محبتى دارید آن را آشكار كنید زیرا اظهار دوستى نیمى از خردمندى به شمار مى‏آید بنابراین زن و شوهر باید عواطف خود را در خصوص یكدیگر علنى سازند و در این مورد از خجالت و شرمسارى پرهیز كنند.(21) یكى از امورى كه بر رونق و صفاى خانه مى‏افراید تلاوت قرآن مى‏باشد. حضرت على بن موسى الرضا(ع) فرموده‏اند: در خانه هایتان برنامه‏اى براى تلاوت قرآن كریم ترتیب دهید به درستى هرگاه در منزلى قرآن خوانده شود امور اهلش سهل و آسان مى‏گردد و خیر و بركتش بسیارشده و در غیر این صورت اهل خانه در تنگناى فكرى و روانى و اقتصادى قرار مى‏گیرند.(22)
بر این اساس عوامل معنوى و روى آوردن به سنت‏هاى مذهبى مى‏تواند روابط عاطفى و فضاى روان شناختى خانواده را تحت تأثیر قرار دهد. در مواقعى حتى ابراز عواطف هم برقرار است ولى گویا احساس آرامش از خانه رخت بربسته است و این بدان دلیل مى‏باشد كه اهل خانه از ذكر خداوند اعراض نموده‏اند چرا كه قرآن مى‏فرماید: «وَ مَنْ اعْرَضَ عَنْ ذكرى فانَّ لَهُ معیشة ضنكا.»(23)
از تأكید اسلام بر آرامش و مودت و رحمت كه خصلت و خویى است كه در زندگى خانواده كسى جارى است چنین بر مى‏آید كه در مفهوم ارزشى این آیین نوع و شكل فضایى كه زوجین مى‏خواهند در پرتو آن زندگى نوین خود را آغاز كنند، نمایان مى‏گردد و چنین نیست كه شخص بخواهد از طریق آن صرفاً منفعت‏طلبى شخصى و طمع ورزى نسبت به دیگران را پى گیرد و نیز این گونه نمى‏باشد كه هوى و هوس و امیال نفسانى در آن برانگیخته شود تا بتوان از آنها به عنوان شالوده ساختمان این زندگى استفاده نمود بلكه فضایى است كه در آن بر انسانیت و فضیلت تأكید مى‏گردد، روابط از سرچشمه‏اى عالى و پاكیزه متأثرند كه در آن هر دو طرف در زندگى مشترك به عاطفه و محبت وابسته‏اند.عطوفتى كه یك احساس ناگهانى و زودگذر نبوده و بر ارزش‏هاى والا و خردهاى مقدس استوار است زیرا عواطف ناگهانى و هیجانى در برابر امیال و هواهاى متضاد تاب مقاومت ندارد و به سرعت رنگ مى‏بازد.

مسؤولیت پذیرى و عواطف‏
از دیدگاه فرهنگ اسلامى چنین استنباط مى‏گردد كه گرایش براى تشكیل خانواده از احساس ژرف متأثر گردیده است. نیازمندى روح و روان و احتیاج عاطفى در یك چهارچوب معنوى رشد دهنده آدمى را وادار مى‏كند تا در فرصتى مناسب به این مسئله جامه ى عمل بپوشاند. هدف از تشكیل خانواده در اسلام همان دستیابى به اطمینان روحى است تا انسان پس از رسیدن به این مرحله احساس نماید به خویشتن اصل خویش نائل گردیده است و به اعتبار این كه رحمت و مودت شالوده و پایه‏ى روابط در نظام آفرینش مى‏باشد شخصیت انسان در این برنامه تكامل مى‏یابد. اسلام از مرد مى‏خواهد سرآغاز بنیان نهادن خانواده را با مسؤولیت پذیرى معنوى و عملى توأم نماید و نه صرفاً براى اشباع سیرى ناپذیرى غرائز انسانى. رحمت ملهم از سرشت ارتباطات همسران است و زوجین را وادار مى‏كند با توجه به ظرفیت خانوادگى، روحى و اجتماعى یكدیگر را درك كنند و مسؤولیت‏هاى خود را پذیرا باشند. پس با یكدیگر به صورت صمیمى زندگى كنند و در این فضا از تنگ نظرى و خود خواهى، كه زندگى خانوادگى را متلاشى مى‏سازد، دورى خواهند جست. زیرا آنگاه كه محبت و عاطفه وارد زندگى مى‏گردد فرد محورى و خودنگرى را دگرگون مى‏كند. انسانى كه از لاك خود بیرون آمده است به رغم تأثیرپذیرى در شكل‏گیرى و ساختار شخصیت از محیطهاى گوناگون و شرایط متفاوت، بر سخنى كه بر زبان مى‏آورد، گامى كه بر مى‏دارد، كارى كه انجام مى‏دهد مراقبت دارد و در واقع رحمت را صرفاً در اندیشه و احساس پاكیزه مجسّم نمى‏نماید بلكه آن را در زندگى عملى تحقق مى‏بخشد. پس با این وصف هر كدام از زن و شوهر به دردها و مشكلات و گرفتارى‏هاى یكدیگر توجه دارند و خطاها و نارسایى‏ها را با مدارا، وفق و حكمت اصلاح مى‏كنند تا مبادا به جاى سازندگى، ویرانگرى حاصل گردد.
اگر این گونه عمل گردد زندگى اعضاى خانواده به آرامشى راستین مبدّل خواهد گشت، آرامشى كه زندگى درونى و بیرونى همه‏ى افراد خانواده را در بر مى‏گیرد و به صورتى خواهند زیست كه روح و عقل و عواطف آنان به دور از نزاع‏ها و جدالها بیجا مى‏باشد. این مودت از نعمت‏هاى الهى است و باید قدردان آن بود و در زندگى مشترك از آن بهره گرفت و بركاتش را بكار باید بست. در غیر این صورت امكان دارد بر اثر ناسپاسى این هدیه ى معنوى و عطیه الهى، آن را از دست بدهیم چنانچه حضرت امام رضا(ع) فرموده‏اند: «احْسنوا جوار النّعم فانّها وَحشیّة مانأت عن قوم فعادتْ الیهم»(24) یعنى نعمت‏هاى الهى را كه در اختیارتان است گرامى بدارید چرا كه آنها گریزان مى‏باشند. از هر كه كناره گیرند دیگر بازگشتى برایشان نمى‏باشد. حضرت امام رضا(ع) در بیانى دیگر زندگى توأم با آرامش را این گونه معرفى كرده‏اند: «العیْشُ الِسّعةُ فى المنازل و الفضل فى الخدم و كثْرة المُحبین؛(25) منزل وسیع، همكاران و خدمتگزاران افزون و دوستداران فراوان (كثرت اهل محبت و مودت).»

گشایش براى اهل خانه‏
تأمین معاش حلال و فراهم بودن امكانات زندگى براى اهل خانه در ایجاد آرامش و افزایش صمیمیت دخالت مهمى دارد، امام على بن موسى الرضا(ع) فرموده‏اند: «من اصْبَحَ مُعافى فى بَدَنه مخلّى فى سربه و عندهُ قُوُت یومه فكانّما خیّرتْ له الدنیا؛(26) هر كس صبح كند در حالى كه تنش سالم و خاطرش آسوده و معاشش تأمین باشد از مواهب یك زندگى مطلوب و آرام برخوردار است.»
تلاش در جهت فراهم آوردن تسهیلات براى خانواده در درجه‏اى از اهمیت است كه حضرت امام رضا (ع) فرموده‏اند:كسى كه در پى بدست آوردن درآمدى براى تأمین معاش عائله‏اش باشد بهتر از مجاهدان در راه خداست.(27)
حكمت این تأكید آن است كه اهتمام و تكاپو در این خصوص اثرى مهم در پیوند عاطفى اعضاى خانواده دارد و روابط محبت آمیزافراد خانه را تحكیم و قوت مى‏بخشد. حضرت امام رضا(ع) در روایتى دیگر از پیروان خود مى‏خواهد براى ایجاد گشایش در زندگى و رفاه اهل خانه بكوشند: «صاحبُ النّعمةِ یَجِبُ انْ یُوَسّع على عیالهِ؛(28) (افرادى كه از نعمتى برخوردارند باید بر زن و فرزند خود گشایش دهند)».
اصولاً در فرهنگ اهل بیت (ع) یكى از نشانه‏هاى سعادت انسان این است كه فرد بتواند به وضع خانواده خود رسیدگى كند، در این باره نیز هشتمین ستاره ى درخشان آسمان امامت چنین گوهر افشانى كرده‏اند: «یَنْبَغى لِلّرُجل انْ یُوَسّع على عیالهِ لئلا یتّمنو موْته؛(29) یعنى شایسته است مرد بر اهل خانه (از لحاظ مخارج زندگى) سخت‏گیرى نكند تا این كه آنان مرگ او را از خداوند درخواست كنند. اهمیت تلاش براى امور رفاهى خانواده موجب نمى‏شود كه آدمى از اعتدال، قناعت و كسب رزق حلال دورى گزیند. حضرت امام رضا(ع) در این باره تأكید نموده‏اند: حقیقت ایمان بنده كامل نمى‏گردد تا این كه سه خصلت را دارا باشد. بصیرت در دین، اعتدال و میانه روى در امور زندگى و خانواده و بردبارى در سختى‏ها و مصائب.(30) همچنین آن فروغ امامت فرموده‏اند: «منْ رضِىَ عَنِ الله تعالى بالقلیل مِن الرزق رضى اللّه منه بالقلیل من العمل؛(31) هر كس به روزى اندكى كه خدا به او مى‏دهد راضى باشد پروردگار همان عمل اندك را از وى مى‏پذیرد و در خصوص رضایت داشتن بر رزق حلال مى‏فرماید:هر كس به روزى حلال امّا كم خشنود باشد رنجش كمتر و خاندانش در آسایش و آرامش زندگى مى‏كنند و خداوند عیوب دنیا و كیفیت رفع آنها را به او مى‏آموزد و وى را با سلامتى در بهشت مستقر مى‏سازد.(32)

پى‏نوشت‏ها: -
1. سوره روم، آیه 12.
2. وسایل الشیعه، شیخ حرّ عاملى، ج 14، ص‏52.
3. مكارم الاخلاق، طبرسى، ص 196.
4. بحارالانوار، ج 79، ص 142.
5. وسایل الشیعه، ج 17، ص 81.
6. ازدواج در اسلام، آیة الله مشكینى، ص 112.
7. سوره نبأ ،آیه 10.
8. مستدرك الوسایل،باب نكاح، فصل 31.
9. صحیفة الرضا، ص 402.
10. بحارالانوار، ج 100، ص 351.
11. مكارم الاخلاق، ص 489.
12. میزان الحكمه، ج 10، ص 95.
13. بحار الانوار، ج 100، ص 249.
14. وسایل الشیعه، ج 14، ص 22.
15. صحیفة الرضا، ص 400.
16. جامع السعادات، ج 2، ص 139.
17. شیوه همسردارى، علامه سید محمد حسین فضل الله، ترجمه لطیف راشدى، ص‏111.
18. تحلیلى از زندگى امام رضا(ع)، محمد جواد فضل الله، ترجمه سید محمد صادق عارف، ص 230.
19. همان، ص 236.
20. كشف الغمه، على بن عیسى اربلى، ج 2، ص 274.
21. اعیان الشیعه، سید محسن امین، ج 4، بخش دوم، ص 19.
22. دُرّة البیضاء، ص 22-21.
23. سوره طه، آیه 122.
24. صحیفة الرضا، ص 402.
25. كافى، ج 6، ص 526.
26. دُرَرُ الكلام منْ اقوال الامام على بن موسى الرضا(ع)، ص 81.
27. تحلیلى از زندگى امام رضا(ع)، ص 231.
28. صحیفة الرضا، ص 403.
29. جامع السعادات، ج 2، ص 14.
30. صحیفة الرضا، ص 381.
31. دُرَرُ الكلام...، ص 73.
32. صحیفة الرضا، ص 401.


نوع مطلب : حضرت امام رضا علیه السلام، سبك زندگی از نظر امام رضا علیه السلام، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
نظرات ()
شنبه 4 فروردین 1397 ساعت 17 و 27 دقیقه و 18 ثانیه

You definitely made the point.
generic cialis pill online cialis venta a domicilio tadalafil 20mg where cheapest cialis cialis vs viagra buy cheap cialis in uk buy cialis generico cialis mexico cialis for bph cialis y deporte
جمعه 24 شهریور 1396 ساعت 03 و 49 دقیقه و 08 ثانیه
Asking questions are really fastidious thing if you are
not understanding something fully, but this article offers pleasant understanding yet.
چهارشنبه 18 مرداد 1396 ساعت 16 و 47 دقیقه و 39 ثانیه
What's up Dear, are you in fact visiting this
web site daily, if so afterward you will without doubt obtain good experience.
پنجشنبه 31 فروردین 1396 ساعت 21 و 52 دقیقه و 47 ثانیه
Heya i am for the first time here. I came across this board and
I find It really useful & it helped me out a lot. I hope to give something
back and aid others like you helped me.
چهارشنبه 23 فروردین 1396 ساعت 23 و 51 دقیقه و 03 ثانیه
I think the admin of this web page is truly working hard in favor of his
site, because here every information is quality based data.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر





موضوعات
پیوندها
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی
Google