تبلیغات
پاسخگویی به شبهات دینی روز - حكومت و سیاست در سیره امام رضا (علیه السلام)
 
پاسخگویی به شبهات دینی روز
درباره وبلاگ


اللّهُمَّ کُنْ لِوَلِیِّکَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُکَ عَلَیْهِ وَعَلى آبائِهِ فی هذِهِ السّاعَةِ وَفی کُلِّ ساعَةٍ وَلِیّاً وَحافِظاً وَقائِدا ‏وَناصِراً وَدَلیلاً وَعَیْناً حَتّى تُسْکِنَهُ أَرْضَک َطَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فیها طَویلاً .
به امید آن روز ان شاء الله
شماره تماس با ما:09191718677
شماره تلفن تماس:09333861806

مدیر وبلاگ : سید محمد ظاهر محمدی
نظرسنجی
به دنبال چه مسایلی از دین هستید؟






حكومت و سیاست در سیره امام رضا (علیه السلام


حكومت و سیاست در سیره امام رضا (علیه السلام



آن چه در حیات سیاسى امام هشتم (ع ) قابل توجه و دقت است , مسئله ى خلافت و ولایتعهدى است كه از طرف مأمون الرشید خلیفه عباسى به آن حضرت پیشنهاد شد و آن حضرت از پذیرفتن خلافت سرباز زد, و ولایتعهدى مأمون را به كراهت پذیرفت .
داستان آن به اختصار به روایت ابوصلت هروى چنین است : وى مى گوید: در مرو, خدمت امام رضا (ع ) بودم و مامون به آن حضرت گفت : اى فرزند رسول خدا (ص ) فضیلت , علم , زهد; پارسایى و عبادت تو را مى دانم , و تو را در امر خلافت از خود شایسته تر مى دانم , مى خواهم خود را از خلافت عزل كنم و به تو بسپارم و به تو بیعت نمایم . امام (ع ) فرمود:
<اگر خلافت را خدا براى تو قرار داد, روا نیست لباسى را كه خدا در قامت تو راست كرد, بیرون كنى و به دیگران بدهى , و اگر از آن تو نیست چگونه آن را به من مى سپارى ؟>. مأمون گفت :
<چاره ى ندارى جز آن كه بپذیرى !>.

امام (ع ) فرمود:
<هرگز این كار را نكنم , مأمون بالاخره از اصرار خود ناامید گردید>.
مأمون گفت :
<وقتى كه خلافت را قبول نمى كنى , پس ولایتعهدى مرا قبول كن >.
امام رضا (ع ) فرمود:
<پدرم از پدرانش روایت كرد كه من قبل از تو مى میرم و با زهر شهید مى شوم >. مأمون اصرار كرد و امام (ع ) اباء ورزید, تا آن كه مأمون امام را تهدید كرد كه اگر ولایتعهدى مرا نپذیرى , گردنت را مى زنم , امام (ع ) قبول كرد به این شرط كه عزل و نصب نكند, و عملاً كارى را انجام ندهد, و سنت و شیوه اى را تغییر ندهد, و از دوربه حیث یك مشاور باشد, و مأمون با این شرط موافقت كرد. این جا جاى این پرسش است در صورتى كه امامان شیعه ولایت و حكومت را حق خود مى دانستند و براى بدست گرفتن قدرت سیاسى تلاش مى كردند, پس چرا وقتى كه مأمون خلافت را به آن حضرت پیشنهاد مى كند, حضرت از قبول آن امتناع مى ورزد؟ و ولایتعهدى را با اكراه مى پذیرد و شرط مى كند كه در امور مملكتى دخالت نكند؟
بى تردید كه خلافت و ولایتعهدى امر عظیمى بود كه دل ها بخاطر آن افسوس مى خرد, و براى انسان هاى آزمند, چه آرزوى بالاتر از این منصب است كه حاكمیت بر همه ى جهان اسلام را پیدا نماید, و در هر جمعه و جماعات و منابر او از یاد شود, خصوصاً علویون كه در عصر بنى امیه و بنى عباس براى بدست گرفتن زمام حكومت در حال شورش و انقلاب بودند, ولى هم اكنون كه خلافت اسلامى دو دستى به سید و آقاى آن ها تقدیم مى شود, چگونه از پذیرفتن آن سرباز مى زنند؟
این وضعیت شك و سؤال را در دل ها بر مى انگیزد, در حالى كه همه ى مردم به اعلمیت , اورعیت , افضلیت و شایستگى امام براى خلافت اذعان داشتند, خصوصاً شیعه ها كه امام را معصوم مى دانستند, خصوصاً وقتى مأمون خلافت را پیشنهاد كرد, براى عامه ى مردم ثابت شد كه امام از هر كسى سزاوارتر به خلافت است . پس حتماً در پشت پرده رازها و رمزهایى است كه امام (ع ) آن را مى داند و مردم نمى دانند. تحلیل این قضیه درایت سیاسى امام (ع ) را به خوبى روشن مى كند, كه آن حضرت با شیوه ى كه در پیش گرفت , مأمون را كه داراى نبوغ سیاسى بى نظیرى بود, كاملاً شكست داد, و تمامى نقشه هاى سیاسى او را نقش بر آب كرد, تا آن كه مأمون آن حضرت را به شهادت رساند.
جاى این پرسش هم هست كه مأمون چرا خلافت و ولایتعهدى را براى امام هشتم (ع ) پینشهاد كرد؟ آیا این پیشنهاد صورت واقع را داشت یا یك بازى سیاسى بود كه مأمون مى خواست از آن براى استحكام پایه هاى حكومت خود بهره گیرى نماید؟ آیا بنى عباس كه همه ى شورش هاى علیه خود را سركوب كردند, ابومسلم خراسانى را كه براى استقرار و استحكام حاكمیت آن ها ششصد هزار نفر را بخاك و خون كشیده , از دم تیغ گذراند و با خاندان برمك چه كرد, امكان دارد كه با اخلاص و صداقت دست از خلافت بردارند؟ مأمون كه به خاطر مسئله ى خلافت با برادرش امین جنگ داشت , آیا قابل باور است كه یكسره دست از همه ى امتیازات بردارد, و از اداره ى امور ممكلت منصرف شود و به گوشه ى بنشیند و به كارهاى شخصى خود بپردازد؟ پى بردن به عمق قضیه ایجاب مى كند كه اولا منظور و هدف مأمون را از پیشنهاد خلافت و ولایتعهدى بدانیم , وانگهى عكس العمل امام رضا (ع ) را:
اما اول : هدف و منظور مأمون را باید از خود او بشنویم , عده ى از عباسیان و دیگر پیروان مأمون بدو گفتند: اى امیرالمؤمنین (ع ) چرا مى خواهى كه افتخار عظیم خلافت را از خاندان بنى عباس خارج كرده و به خاندان على (ع ) برگردانى ؟ با این كار خود مقام على ابن موسى (ع ) را بالا بردى و مقام خودت را پایین آوردى , و خود را به تباهى افكندى ؟ آیا هیچ كسى نسبت بخودش و حكومتش مانند تو جنایت مى كند؟ مأمون گفت : به چند دلیل دست به این عمل زدم :
1 قدكان هذا الرجل مستتراً عنّا یدعوا الى نفسه , فاردنا نجعله ولى عهدنا لیكون دعائه لنا. یعنى : <این مرد بشكل پنهانى مردم را بسوى خود مى خواند; و من او را ولیعهد خود كردم تا مردم را به سوى من دعوت نماید>. مأمون مى خواست با آوردن امام (ع ) در تشكیلات عباسیان , فعالیت هاى آن حضرت را محدود كند, تا امام نه براى خود بلكه براى خلافت از مردم دعوت كند, و این استقلال آل على را از بین مى برد.
2 ولیعترف بالملك و الخلافة لنا. یعنى : <تا بحكومت و خلافت ما اعتراف نماید>. قبول ولایتعهدى و راه یافتن امام هشتم (ع ) در دستگاه خلافت , از دیدگاه عامه ى مردم ,اعتراف به مشروعیت حكومت بنى عباس بود و این امتیاز بزرگ براى آن ها بود و در این صورت مخالفت ها و مخاصمت هاى علویان , خودبخود بنفع عباسیان حل مى شد.
3 ولیعتقد فیه المفتونون به انه لیس مما ادعى فى قلیل ولاكثیر. یعنى : <تا شیفتگانش از وى روى گردان شوند, وباور كنند كه او آنچنان كه ادعا داشت , نه كم و نه زیاد هیچ ندارد>. مأمون مى خواست با تحمیل ولایتعهدى ازمقام و منزلت معنوى امام (ع ) كاسته شود, و حضرت رضا (ع ) از نفوذ كلام بماند, و از چشم اطرافیانش ساقط شود, و دیگر كسى او را به عنوان یك چهره ى مقدس و منزه نشناسد, و در نتیجه اعتقاد مردم نسبت به آن حضرت ضعیف شده و اعتمادشان سلب گردد, چه خلافت از نظر مردم نوعى آلودگى تلقى مى شد, و وارد ساختن یك انسان مهذب در آن , باعث تنزل و سقوط اجتماعى او مى گردید, از این جهت بود كه به آن حضرت اعتراض كردند, و حضرت فرمود: قد علم الله كراهتى .
4 و قد خشینا ان تركناه على تلك الحال ان ینتفق علینا منه مالانسده و یأتى علینا منه ما لا نطیقه . یعنى : <ترسیدم از آن كه اگر او را بحالش واگذارم , چنان رخنه ى دركار ما پدید آورد كه نتوانم آن را سد كنم , و چنان مشكل براى ما خلق كند كه تاب نیاورم >. با این روش مى توانست فعالیت هاى امام را زیر نظر بگیرد, از این رو, مراقبان و محافظان زیاد بر او گماشته بود, تا اخبار امام رضا (ع ) را به سوى برسانند>. والان اذا فعلنا به ما فعلنا و اخطئنا فى امره بما اخطائنا و اشرفنا من الهلاك بالتنویه به على ما اشرفنا, فلیس یجوز التهاون فى امره , ولكنا نحتاج ان نضع منه قلیلاً قلیلاً حتى نصوره عند الرعیة بصورة من لا یستحق لهذا الامر, ثم ندبر فیه بما یحسم علینا مواد بلائه .
یعنى : <حال كه در كار خود مرتكب خطا شده و خود را با بزرگ كردن او, در لبه ى پرتگاه قرار داده ام , نباید دربارهء وى سهل انگارى كنیم , بدین جهت باید كم كم از شخصیت و عظمت او بكاهیم , تا او را پیش مردم بصورتى درآوریم كه از نظر آن ها شایستگى خلافت را نداشته باشد, سپس درباره ى وى چنان چاره اندیشى كنیم كه از خطرات او كه ممكن است متوجه ما شود, جلوگیرى كرده باشیم >. 5 خاموش ساختن شعله هاى خشم و اعتراض مخالفین خصوصاً علویان , و وانمود ساختن علاقه و محبت خود نسبت به آل على (ع ) براى جلب حمایت علویان هدف دیگر مأمون بود. زیرا شعله هاى جنگى كه بین امین و مأمون بر سر خلافت برافروخته شده بود, اكثریت عباسى ها و شیعیان از امین پشتیبانى مى كردند, خصوصاً مخالفت شیعیان خراسان كه بیشتر نابودى مأمون را تهدید مى كرد, و شورش هاى دیگرى در كوفه و بصره و مدینه و مكه , علیه مأمون محسوس بود, مأمون این وضعیت را كه درك كرد, هیچ وسیله اى كه براى بقاى حكومت او نافع باشد ندید, جز آن كه تظاهر به شیعى بودن كند, بدین سبب امام را به قبول ولایتعهدى مجبور كرد و مردم را به دوستى او مى خواند و پول رسمى را بنام او سكه مى زد و بدین وسیله شعله هاى خشم مردم را فرو مى نشاند. و خود مى گفت : <ما ظننت ان احداً من آل ابیطالب یخافنى بعد ما عملته بالرضا> یعنى : <گمان نمى كنم بعد از آن كه رضا را ولیعهد خود قرار دادم , از احدى از آل ابوطالب بترسم >.
اما عكس العمل امام هشتم (ع )
1 مأمون از امام (ع ) دعوت كرد كه با خانواده و دوستان خود بیاید, تا وانمود سازد كه پیشنهاد خلافت به او امر جدى است , و طبیعت قضیه یعنى تسلیم شدن حكومت اقتضاء دارد كه امام در مرو, دیر بنماند, پس باید با خاندانش باشد, اما امام (ع ) تنها آمد, و چنین رفتارى بى تردید مى توانست كسانى را كه از مسایل سیاسى آگاهى داشتند, بخصوص شیعیان را كه در ارتباط مستقیم با امام بودند, متوجه سازد كه اما اجباراً این مسافرت را پذیرفته است .
2 امام (ع ) با علم و آگاهى مخصوصى كه داشت , تاكتیك هاى مأمون را مى دانست كه مأمون فقط براى استقرار پایه هاى حكومت خود او را مى خواهد اما همین كه حكومت او استحكام یابد, مأمون كار خود را مى كند, لذا از قبولى پیشنهاد خلافت سرباز زد, و قبولى و لایتعهدى ماه ها بطول انجامید تا آن كه امام تهدید شد و ازروى اكراه و اجبار آن را پذیرفت . ریان مى گوید: بر امام رضا (ع ) وارد شدم و گفتم : یابن رسول الله (ع ) مردم مى گویند: تو با این زهد و تقوا چرا ولایتعهدى مأمون را قبول كردى ؟ حضرت فرمود: خدا مى داند خوش نداشتم , ولى خود را در معرض قتل مى دیدم پس قبول كردم واى بر این ها مگر نمى دانند كه یوسف نبى كه فرستادهء خدا بود, وقتى كه مضطر شد, تسلط بر دارایى مملكت را براى خود پیشنهاد كرد و گفت : <اجعلنى على خزائن الارض انى حفیظ علیم > .
3 مأمون برخلاف شرطى كه از امام قبول كرده بود, مى كوشید كه امام (ع ) را در صحنه بكشاند, و از او براى خاموش كردن غائله ها بنفع خود استفاده نماید, و امام (ع ) شرط را به یاد او مى آورد. مأمون از امام (ع ) خواست كه نامه ى به دوستانش كه كار را بر مأمون سخت كرده بودند, بنویسد و آنان را به آرامش بخواند, امام (ع ) فرمود : من شرط كرده بودم كه در امور مداخله نكنم , و ازروزى كه ولایتعهدى را پذیرفته ام چیزى بر نعمتم افزوده نگشته است .
قبولاندن این شرط همه ى فرصت هاى مأمون را از بین برد, و به هدف هایى كه مى خواست به آن برسد, نرسید. مأمون مى خواست امام (ع ) را در كارهاى خود شریك نماید, و امام با عدم قبولى مسؤولیت , وضعیت ناهنجارى را كه محصول دو قرن بود, نپذیرفت .
4 امام (ع ) در نیشابور در برابر ازدحام عظیمى , حدیثى را كه سلسله ى سند آن را به پیامبر مى رساند, خواند, و در آن توحید را كه اساس عقیده و حیات است , مطرح كرد و خود را بعنوان شرط توحید مطرح نمود, و با این گفتار مشروعیت حكومت بنى عباس را زیر سؤال برد, و این ضربه ى بزرگ دیگرى بود كه به مأمون وارد مى شد, زیرا منظور از این شروط كه موجب تمامیت توحید است , نه خلافت است و نه ولایتعهدى , چون تا هنوز امام این منصب را بعهده نگرفته است , بلكه منظور از این شرط امامت و ولایت است .
5 امام رضا (ع ) فرمود:
<مأمون چیزى به من نداده است و آن چه را به من پیشنهاد مى كند حق من است >.
6 در كیفیت بیعت , اثبات كرد كه مأمون كه خود را امیرالمؤمنین و خلیفه ى رسول الله مى داند, تازه جاهل به احكام است حتى عقد آن چه را به امام سپرده است , نمى داند. و امام در این مجلس بزرگ دست خود را طورى گرفت كه پشت دست طرف خودش باشد و روى دستش طرف مردم , مأمون گفت : دستت را دراز كن تا مردم بیعت كنند, حضرت فرمود: جدم رسول خدا (ص ) این چنین بیعت مى گرفت , پس مردم بیعت كردند. و قال الناس كیف یستحق الامامة من لایعرف عقد البیعة. كسى كه عقد بیعت را نمى داند چگونه مستحق امامت باشد؟ 7 امام (ع ) در وثیقه ى ولایتعهدى نوشت :
<ان الله یعلم خائنة الاعین و ما تخفى الصدور>.
<خواست نظرها را متوجه بسازد كه كار به خیانت علنى كشانده خواهد شد>. 8 این اقدام امام (ع ) حقانیت امامت ائمه (ع ) و بطلان خلافت خلفاى پیشین را به اثبات رساند, و امام در خطبه اش فرمود:
<سپاس خداى را كه براى ما آن چه را كه مردم از بین برده بودند, حفظ كرد و آن چه را پست و بى مقدار كرده بودند, بالا برد, چنان چه هشتاد سال بر منبرهاى كفر, مورد سب و سرزنش قرار گرفته بودیم , فضایل و مناقب ما را ازمردم پوشیده نگهداشتند, و اموال هنگفتى براى دروغ بستن به ما, به مردم داده بودند, و با تمام این احوال , خدا براى ما جز بلندى نام نخواست , و فضیلت ها را آشكار فرمود>.
9 و این فرموده ى امام (ع ) كه :
<امیرالمؤمنین كه خدا او را در رفتن راه راست كمك كند و در استقامت امرش توفیق دهد, از حق ما آن چه دیگران انكار كرده بودند, به رسمیت شناخت و مرا به ولى عهدى برگزید, و اگر من پس از او زنده ماندم , ریاست كل را بعهده خواهم داشت >.
گرفتن اعتراف است از مأمون به آن كه خلافت حق اهلبیت است و یكى از نكات اصلى مسئله كه امام (ع ) آن را دنبال مى كرد, همین موضوع بود.
10 مأمون با تشكیل جلسات علمى و دعوت فقها, متكلمین , اهل حدیث و... از طرفى علم دوستى خود را وانمود مى ساخت , اما منظور اصلى او این بود كه شاید مسئله ى مشكلى متوجه آن حضرت شده و او را از پاسخ ناتوان بسازد, و بدین وسیله او را بى اعتبار نماید, ولى نتیجه ى معكوس مى داد, و براى همه ثابت شد كه امام رضا (ع ) سزاوارتر به خلافت است به جهت علم و فضلى كه دارد تا آن كه مأمون احساس خطر كرد و او را به فكر انداخت كه امام (ع ) نه تنها درد او را دواء نمى كند, بلكه اوضاع را علیه او تحریك مى نماید, و این به شهادت آن حضرت منجر شد .
11 و بالاخره امام على ابن موسى الرضا (ع ) در برابر پیشنهاد مأمون بیشتر از دو راه در پیش نداشت و آن این كه یا باید خلافت را قبول و به رأى خود عمل مى كرد و بما انزل الله حكم مى نمود; و از لازمه ى آن این است كه باید در كل نظام تغییرات بوجود بیاورد, و عناصر فاسد را بكلى از دستگاه عزل كرده و عناصر صالح به جاى آن بگمارد, ولى تحقق این كار مشكل بود, زیرا شیعیان هر چند زیاد بودند, ولى آنچنان نیروى تعلیم دیده و وفادارى كه بتوانند مسؤولیت ها را بپذیرند, و از عهده ى كشوردارى خوب بیرون آیند, و در برابر اعتشاشات و مخالفت هاى داخلى مقاومت نمایند, نبودند. زیرا مردم هر چند اهلبیت (ع ) را دوست داشتند, ولى كاملاً تربیت اسلامى صحیح نشده بودند, و از مردمى كه در جو حكومت بنى امیه و بنى عباس تربیت شده و به فرهنگ آنان خو گرفته اند, نباید انتظار داشت كه چنین اصلاحات ریشه دارى را تحمل كرده و از حكم تخلف ننمایند. بگذاریم از آن كه پیشنهاد مأمون از روى صدق و اخلاص نبود, و تهدید بقتل شاهد آنست چه اگر كسى به امامت امام (ع ) به راستى معتقد باشد, او را تهدید بقتل نمى كند و همچنین برگرداندن امام (ع ) از نیمهء راه و اجازه ندادن براى نماز عید.
راه دیگرى كه براى امام میسر بود, همین بود كه از خلافت خود را سبك دوش نماید, و ولایتعهدى را بپذیرد با همین شروط كه مطرح كردند و این اصولى ترین روشى بود كه بازى هاى سیاسى مأمون را كاملاً خنثى نمود.

پى نوشتها:

1- بحارالانوار: مجلسى , محمد باقر, ج 48 ص 134به نقل از علل الشرایع و عیون اخبارالرضا.
2- پیشین , جعفریان , ج 2 ص 76به نقل از تاریخ الحكماء: ص 221 حیات امام رضا (ع ): ص 222
3- همان , ج 2 ص 76به نقل از عیون اخبار الرضا: ج 2 ص 151
4- همان , ج 2 ص 74به نقل از عیون اخبار الرضا: ج 2 ص 168ـ 167
5- شذرات سیاسیه من حیات الائمه (ع ): شبر, حسن , ص 153به نقل از بحار:ج 49
6- همان , ج 2 ص 78به نقل از اصول كافى : ج 1 ص 448 عیون اخبار الرضا (ع ): ج 2 ص 219 چاپ اعلمى ; اثبات الوصیة: ص 203
7- یوسف 55
8- پیشین , مجلسى , ج 49 ص 155به نقل از كافى : ج 8 ص 151
9- همان , ص 141به نقل از عیون اخبار الرضا: ص 154ـ 151
10- شذرات سیاسیه من حیات الائمه (ع ): ص 167
11- پیشین , جعفریان , ج 2به نقل از عیون اخبارالرضا: ج 2 ص 162,چاپ اعلمى .

منبع: اندیشه حكومت دینى , ج 1 , صص 556 - 547


نوع مطلب : سبك زندگی از نظر امام رضا علیه السلام، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
نظرات ()
پنجشنبه 15 آذر 1397 ساعت 13 و 14 دقیقه و 48 ثانیه

You actually explained it wonderfully!
cialis cuantos mg hay canada discount drugs cialis enter site very cheap cialis cialis in sconto acquisto online cialis side effects for cialis cialis generico milano buy brand cialis cheap where do you buy cialis cialis para que sirve
چهارشنبه 14 آذر 1397 ساعت 17 و 09 دقیقه و 00 ثانیه

Good write ups. Regards.
cialis sans ordonnance generic cialis click here to buy cialis cialis ahumada calis dosagem ideal cialis viagra vs cialis prices on cialis 10 mg cialis dosage amounts cialis prezzo in linea basso
چهارشنبه 14 آذر 1397 ساعت 04 و 25 دقیقه و 52 ثانیه

Nicely put, Many thanks!
cialis generique 5 mg safe site to buy cialis online cialis e hiv overnight cialis tadalafil cialis manufacturer coupon get cheap cialis venta cialis en espaa online prescriptions cialis buy cialis cheap 10 mg only now cialis for sale in us
سه شنبه 13 آذر 1397 ساعت 05 و 59 دقیقه و 38 ثانیه

This is nicely put. !
cialis prices cialis prices cialis generico lilly cialis 5mg billiger cialis 5 mg buy cialis kaufen wo canadian discount cialis buying cialis overnight cialis savings card cialis professional yohimbe
دوشنبه 12 آذر 1397 ساعت 17 و 56 دقیقه و 27 ثانیه

Appreciate it! Loads of knowledge.

tadalafilo wow cialis 20 cialis daily india cialis 100mg cost side effects for cialis cialis free trial buy cialis online nz tadalafil recommended site cialis kanada prix cialis once a da
دوشنبه 12 آذر 1397 ساعت 05 و 40 دقیقه و 43 ثانیه

Nicely put, With thanks!
cialis coupons cialis dose 30mg cialis flussig best generic drugs cialis online cialis cialis 20 mg cost miglior cialis generico cialis 10 doctissimo cialis 5 mg effetti collateral acheter cialis kamagra
یکشنبه 11 آذر 1397 ساعت 17 و 25 دقیقه و 48 ثانیه

Helpful facts. Regards!
canadian drugs generic cialis cialis name brand cheap generic cialis 20mg tablets canadian cialis cialis baratos compran uk try it no rx cialis cialis kamagra levitra cialis dosage amounts get cheap cialis 5 mg cialis coupon printable
یکشنبه 11 آذر 1397 ساعت 05 و 15 دقیقه و 07 ثانیه

You made the point!
fast cialis online prices for cialis 50mg interactions for cialis click here to buy cialis we choice cialis uk cialis dose 30mg cialis dosage amounts we recommend cialis best buy cialis generico in farmacia generic cialis in vietnam
شنبه 10 آذر 1397 ساعت 17 و 54 دقیقه و 45 ثانیه

You said it nicely..
5 mg cialis pharmacie en ligne canadian cialis cialis purchasing buy original cialis cialis et insomni cialis sale online no prescription cialis cheap interactions for cialis cialis 5 mg funziona cialis generico en mexico
شنبه 10 آذر 1397 ساعت 04 و 52 دقیقه و 14 ثانیه

With thanks. Loads of data.

cialis tablets for sale safe dosage for cialis cialis 5 mg para diabeticos buy name brand cialis on line acquisto online cialis cialis ahumada buy cialis online legal cialis 10 doctissimo costo in farmacia cialis only now cialis 20 mg
جمعه 9 آذر 1397 ساعت 17 و 36 دقیقه و 03 ثانیه

Helpful forum posts. Regards.
compare prices cialis uk sublingual cialis online cialis dose 30mg usa cialis online cialis tadalafil tadalafil 20mg cialis canadian drugs cialis lowest price cialis super kamagra safe site to buy cialis online
جمعه 9 آذر 1397 ساعت 05 و 51 دقیقه و 36 ثانیه

Lovely forum posts, Regards.
cialis billig canadian cialis cialis canada on line cost of cialis cvs viagra or cialis 40 mg cialis what if i take cialis canada cialis pills boards cialis 5 mg effetti collateral cialis e hiv
پنجشنبه 8 آذر 1397 ساعت 18 و 31 دقیقه و 50 ثانیه

Effectively voiced really! !
how do cialis pills work cialis 100mg suppliers cialis generika in deutschland kaufen ou acheter du cialis pas cher effetti del cialis prescription doctor cialis buy online cialis 5mg tesco price cialis cialis uk next day wow cialis tadalafil 100mg
پنجشنبه 8 آذر 1397 ساعت 06 و 43 دقیقه و 14 ثانیه

You explained that exceptionally well!
cialis ahumada cialis pills in singapore cialis pills price each viagra vs cialis vs levitra tadalafil 20mg effetti del cialis cialis online napol cialis 20mg 40 mg cialis what if i take viagra vs cialis
چهارشنبه 7 آذر 1397 ساعت 17 و 43 دقیقه و 39 ثانیه

You said it nicely..
cialis 10mg prix pharmaci cialis diario compra are there generic cialis cialis generic generic cialis pill online link for you cialis price cialis purchasing cialis 30 day sample generic for cialis cialis manufacturer coupon
چهارشنبه 7 آذر 1397 ساعت 06 و 07 دقیقه و 16 ثانیه

Seriously loads of valuable information!
weblink price cialis cialis 5 mg funziona cialis coupons printable cialis cost weblink price cialis cialis generic availability cipla cialis online cialis online nederland 40 mg cialis what if i take we like it cialis price
سه شنبه 10 مهر 1397 ساعت 22 و 28 دقیقه و 15 ثانیه

Amazing postings. Appreciate it.
generic for cialis cialis farmacias guadalajara prix cialis once a da cialis professional yohimbe generic cialis 20mg tablets cialis coupons cialis farmacias guadalajara tadalafil 20 mg cialis daily enter site 20 mg cialis cost
یکشنبه 1 مهر 1397 ساعت 03 و 17 دقیقه و 41 ثانیه

You explained it very well!
aarp recommended canadian pharmacies canada medications information canadian medications by mail trusted pharmacy canada canadian drug canadian online pharmacies rated canada pharmacies cialis canadian pharmacy are canadian online pharmacies safe online pharmacy
چهارشنبه 28 شهریور 1397 ساعت 00 و 18 دقیقه و 08 ثانیه

Useful info. Many thanks.
we like it safe cheap cialis cialis manufacturer coupon cialis reviews cialis 10mg prix pharmaci cialis generic availability cialis para que sirve what is cialis cialis generico en mexico order a sample of cialis we choice cialis uk
پنجشنبه 15 شهریور 1397 ساعت 16 و 10 دقیقه و 31 ثانیه

Nicely put. Regards.
only now cialis 20 mg cialis 100 mg 30 tablet buy cialis uk no prescription buy name brand cialis on line precios de cialis generico interactions for cialis tesco price cialis cialis alternative acheter cialis meilleur pri 5 mg cialis coupon printable
سه شنبه 13 شهریور 1397 ساعت 10 و 50 دقیقه و 27 ثانیه

Effectively spoken truly. .
where to buy generic viagra online buy viagra ireland buy viagra mexico order online pharmacy online purchase viagra how to get viagra prescription viagra pfizer buy online viagra pharmacy viagra buy viagra buy viagra internet where to buy sildenafil uk
دوشنبه 12 شهریور 1397 ساعت 09 و 04 دقیقه و 00 ثانیه

Amazing forum posts. Thanks.
cialis australia org buy online cialis 5mg cialis online are there generic cialis cialis daily dose generic cialis pills boards cialis 05 cialis for bph cialis with 2 days delivery comprar cialis navarr
یکشنبه 11 شهریور 1397 ساعت 17 و 42 دقیقه و 44 ثانیه

With thanks! I like it.
overnight cialis tadalafil rezeptfrei cialis apotheke cialis dosage callus cialis 20mg preis cf enter site 20 mg cialis cost cialis cuantos mg hay walgreens price for cialis only now cialis for sale in us cialis therapie
سه شنبه 23 مرداد 1397 ساعت 06 و 28 دقیقه و 20 ثانیه

You made the point.
get viagra no prescription order viagra online without prescription online pharmacy for viagra buy viagra uk next day delivery what is viagra buying viagra online from canada buy viagra australia buy sildenafil online uk viagra online pharmacy levitra buy viagra cheap uk
دوشنبه 22 مرداد 1397 ساعت 22 و 07 دقیقه و 16 ثانیه

Truly tons of valuable tips.
sublingual cialis online cialis rezeptfrei cialis arginine interactio venta cialis en espaa achat cialis en europe cialis para que sirve tadalafil 5mg click here to buy cialis can i take cialis and ecstasy acheter cialis meilleur pri
دوشنبه 7 خرداد 1397 ساعت 09 و 42 دقیقه و 49 ثانیه

Many thanks. I enjoy this.
we recommend cialis best buy miglior cialis generico venta de cialis canada free generic cialis cialis dosage amounts tadalafilo buy brand cialis cheap cialis efficacit cialis savings card cialis official site
شنبه 8 اردیبهشت 1397 ساعت 00 و 20 دقیقه و 06 ثانیه

Wow tons of excellent facts.
cialis super acti cheap cialis costo in farmacia cialis we recommend cheapest cialis generic cialis in vietnam we like it cialis soft gel viagra vs cialis cialis preise schweiz 5 mg cialis coupon printable buy cialis online legal
سه شنبه 4 اردیبهشت 1397 ساعت 21 و 01 دقیقه و 53 ثانیه

Very good info. Thank you.
buy canada viagra buy viagra mastercard buy viagra without consultation uk where can i get viagra online buy viagra tesco buy viagra now canadian viagra online viagra no presc buy viagra alternative viagra online canadian pharmacy
سه شنبه 28 شهریور 1396 ساعت 01 و 15 دقیقه و 59 ثانیه
I love your blog.. very nice colors & theme. Did you create this website yourself or did you hire someone to do it for
you? Plz reply as I'm looking to create my own blog and would like to know where u got this
from. thank you
شنبه 18 شهریور 1396 ساعت 08 و 29 دقیقه و 25 ثانیه
That is a good tip especially to those fresh to the blogosphere.
Short but very precise info… Thank you for sharing this one.
A must read article!
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


نمایش نظرات 1 تا 30



موضوعات
پیوندها
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی
Google